در سال 1978 متخصصین روانشناسی محیطی در یکی از مراکز تحقیقاتی اروپا آزمایش جالبی انجام دادند . دو اتاق با مشخصات کاملا مشابه هم ساخته شد ، تنها تفاوت آن ها در نوع نورپردازیشان بود . نتیجه عجیب بود ، افرادی که وارد اتاق با نورپردازی خوب شده بودند فضا را نسبت به اتاق دوم بزرگتر ، تمیز تر و حتی گران تر درک کرده بودند . اغلب افراد وقتی وارد سرویس های بهداشتی لوکس میشوند ، فکر میکنند توجهشان به طرح سنگ ها ، مدل شیرآلات و قاب زیبای آینه جلب شده است اما طراحان نورپردازی نظر دیگری دارند .
آن ها میگویند اگر چراغ های هر فضای لوکسی را خاموش کنید ارزش واقعی هیچکدام از اشیا دیگر به چشمتان نمی آید . سنگی که بنظرتان خیلی گرانقیمت می آمد دیگر خوش رنگ و خاص نیست . آن آینه ی باشکوه دیگر جذابیت ندارد و سرویس بهداشتی که بنظرتان بزرگ بود کوچک احساس میشود .
به اصطلاح متخصصین نورپردازی ، نور معمار خاموش حمام و سرویس بهداشتی است . نورپردازی سرویس بهداشتی ابزاری برای افزایش حس راحتی ، زیبایی معماری و بهبود تجربه مکرر روزانه افراد است . انتخاب صحیح چراغ سقفی حمام ، هالوژن سقفی ، چراغ توکار سقفی و حتی کلید و پریز لوکس برای سرویس بهداشتی اهمیت بسیار بیشتر از آن چیزی دارد که تصور میکنید
اهمیت نورپردازی حمام و سرویس بهداشتی
حمام و سرویس بهداشتی از معدود فضاهای خانه هستند که همزمان چندین عملکرد مختلف دارند از نظافت و آرایش گرفته تا آرامش و ریلکس شدن
نورپردازی اصولی در این فضا چند الزام مهم دارد :
افزایش ایمنی
رطوبت بالا ، بخار آب و سطوح لغزنده و پرخطر باعث میشود روشنایی مناسب نقش مستقیمی در ایمنی کاربرها داشته باشد . به همین دلیل استانداردهای بینالمللی استفاده از چراغهای دارای درجه حفاظت (IP) را برای فضا های مرطوب توصیه میکنند . در ادامه به IP مناسب هر بخش اشاره خواهیم کرد
نمایش صحیح رنگها
یکی از مشکلات رایج در سرویسهای بهداشتی قدیمی که همه ما تقریبا یک باری از آن گله کرده ایم ، نمایش نادرست رنگ پوست در مقابل آینه است . تحقیقات حوزه روشنایی نشان میدهد نورهای با شاخص نمود رنگ (CRI) بالاتر از 90 ، رنگ ها را طبیعی تر نمایش میدهند و برای اصلاح صورت ، آرایش و مراقبت پوستی مناسب تر هستند.
بزرگتر دیده شدن فضا
در سرویسهای کوچک ، استفاده هوشمندانه از نورهای غیرمستقیم و نورپردازی آینه میتواند فضا را بزرگ تر و دلبازتر نشان دهد.
ایجاد حس لوکس بودن
بسیاری از ساختمان های مدرن و کلاسیک از تکنیک های لایه ای و متنوع نورپردازی استفاده میکنند تا فضای حمام مشابه هتل های پنج ستاره به نظر برسد
انواع نورپردازی حمام و سرویس بهداشتی
طراحان روشنایی حرفه ای معمولاً نورپردازی حمام را به سه لایه تقسیم می کنند
نورپردازی عمومی (Ambient Lighting)
این لایه، روشنایی اصلی فضا را تأمین میکند .
برای این بخش معمولاً از موارد زیر استفاده میشود :
- چراغ سقفی حمام
- چراغ توکار سقفی
- هالوژن سقفی حمام
- پنلهای LED ضد رطوبت
در پروژه های مدرن و مینیمال ، استفاده از قاب هالوژن سقفی مدرن به همراه چراغهای LED کم مصرف بسیار رایج است زیرا ظاهر مینیمال و نور یکنواختی ایجاد میکنند.
نورپردازی کاربردی (Task Lighting)
این بخش که مهم ترین قسمت نورپردازی سرویس بهداشتی است . هدف نورپردازی کاربردی آن تأمین نور کافی برای کاربری های زیر است :
- اصلاح صورت
- آرایش
- مراقبتهای پوستی
- استفاده از آینه
محققین نورپردازی توصیه میکنند نور آینه نباید فقط از زاوی بالا تأمین شود زیرا سایه های ناخوشایندی زیر چشم و بینی ایجاد میکند . بهترین دید زمانی حاصل میشود که نور از دو طرف آینه یا به صورت یکپارچه اطراف کل آینه قرار بگیرد . نصب چراغ دیواری زیر از چراغ های گروه زم دو طرف آینه میتونانند نور بدون خیرگی و یکدستی روی صورت ایجاد کنند .
نورپردازی تأکیدی (Accent Lighting)
این نوع نورپردازی برای افزایش جذابیت محیط سرویس استفاده می شود . این تکنیک ها باعث میشوند فضای سرویس بهداشتی لوکستر و حرفهایتر دیده شود
نمونه های پر استفاده :
- نور مخفی پشت آینه
- نور داخل شلف ها
- نورپردازی زیر کابینت روشویی
- نور داخل طاقچه حمام
نورپردازی با هالوژن سقفی چرا هنوز محبوب است؟
با وجود پیشرفت فناوری LED، هالوژن سقفی همچنان یکی از پر طرفدارترین گزینه ها برای نورپردازی سرویس بهداشتی است
دلایل محبوبیت :
- توزیع یکنواخت نور
- قابلیت تمرکز روی بخش های خاص
- اشغال نکردن فضای بصری سقف
- هماهنگی آسان و زیبا با معماری مدرن و کلاسیک
در پروژه های نئوکلاسیک معمولا از قاب هالوژن سقفی کلاسیک استفاده می شود تا جزئیات دکوراسیون بهتر دیده شود . در مقابل ، در طراحی مینیمال و مدرن ، قاب هالوژن سقفی مدرن با خطوط ساده و ظریف و رنگ های نقره ای مشکی و سفید انتخاب رایج تری است.
نکته : توجه داشته باشید قاب هالوژن های براق روی سقف pvc یا بازتاب ایجاد میکنند و یا حلقه های نوی روی سقف ایجاد میکنند به همین دلیل لازم است از قاب هالوژن های مات در این نوع سقف های کاذب استفاده کنید.
اهمیت درجه حفاظت (IP) در چراغهای حمام
یکی از مهم ترین نکاتی که موقع انتخاب چراغ سقفی ضد رطوبت باید بررسی کنید ، درجه حفاظت یا IP است.
حداقل IP پیشنهادی موقع نصب بطور کلی :
IP44 : اطراف روشویی
IP65 : نزدیک دوش حمام
IP7 : داخل دوش یا وان
نکته : بر اساس راهنما های جدید روشنایی حمام ، استفاده از IP65 برای هالوژن سقفی تمام بخش های حمام و نواحی مرطوب انتخابی مطمئن تر و پایدارتری محسوب میشود
بهترین نوع چراغ برای نورپردازی سرویس بهداشتی
انتخاب چراغ مناسب به ابعاد فضا ، سبک طراحی و میزان رطوبت محیط بستگی دارد . اما بطور معمول از چند نوع چراغ استفاده میکنیم .
چراغ توکار LED ضد رطوبت
این مدل لامپ ضد آب جدیدا محبوب ترین گزینه به حساب می آید .
مزایا:
- مصرف انرژی پایین
- طول عمر بالا
- ظاهر مدرن
- ایجاد نور یکنواخت
چراغ هالوژن سقفی حمام
هم برای ایجاد نور عمومی کاربرد دارد و هم نور تأکیدی . ترکیب چند هالوژن سقفی با زاویه تابش مناسب میتواند سایه هایی که ایجاد میشود را به میزان ملموسی کاهش دهد . درنظر داشته باشید که فاصله نصب هالوژن ها اهمیت دارد . مثلا اگر هالوژن سقفی در فاصله کمتر از ۳۰ سانتی متر از دیوار نصب شود ، معمولا روی آینه سایه ایجاد میکند و کیفیت اصلاح یا آرایش را کاهش میدهد
چراغ سقفی حمام ضد رطوبت
این نوع چراغ را برای حمام هایی با بخار زیاد یا دوش های بدون کابین توصیه میکنیم . این چراغ ها در برابر نفوذ رطوبت مقاومت بیشتری دارند و عمر مفید بیشتری هم دارند
آینههای مجهز به LED
این آینه ها با طراحی های مختلف که به شدت هم مورد استقبال قرار گرفتند هم در سرویس بهداشتی لوکس کلاسیک مورد استفاده قرار میگیرند و هم در دکوراسیون های مدرن
مزایا:
- تابش نور یکنواخت و نرم به صورت
- حذف سایه های مزاحم
- ظاهر مدرن
- امکان تنظیم شدت نور در برخی مدل ها
چراغهای دیواری اطراف آینه
این گزینه هنوز هم یکی از بهترین روش ها برای نورپردازی کاربردی است . اغلب متخصصان روشنایی دنیا معتقدند دو یا چند چراغ دیواری متقارن در طرفین آینه عملکرد خیلی بهتری نسبت به یک چراغ بالای آینه دارد .
نقش تجهیزات نورپردازی لوکس در طراحی حمام مدرن
علاوه بر نورپردازی دقیق و اصولی استفاده از المان های متنوع دیگر میتواند تجربه کاربری را متفاوت تر کند .
برخی نمونه تجهیزات خاص و لوکس :
- تجهیزات نورپردازی مثل کلید و پریز لوکس
- دیمرهای هوشمند
- آینه های نورانی
- سنسورهای حرکتی
- پروفیل های نور مخفی
انتخاب صحیح کلید و پریز لوکس برای سرویس بهداشتی در جلوه نهایی پروژه نقش بسیار زیادی دارد . کلید و پریزهای مدرن با رنگ های مشکی مات ، طلایی برس خورده یا سفید مینیمال میتواند هماهنگی کاملی با طراحی داخلی ایجاد کند.
اشتباهات رایج در نورپردازی حمام و سرویس بهداشتی
استفاده از تنها یک منبع نور
باعث ایجاد سایه و کاهش کیفیت دید می شود که خطرات زیادی مخصوصا در حمام بوجود می آورد
انتخاب چراغ بدون IP مناسب
خطر خرابی زودهنگام و مشکلات ایمنی را افزایش می دهد
استفاده از نور بسیار سرد یا بسیار گرم
نورهای بالای 6500 کلوین حس بیمارستانی و ناامنی ایجاد میکند و نورهای بالاتر از 2700 کلوین پوست را زرد نشان میدهد و تشخیص رنگ واقعی را دشوار میکند . بهترین دما معمولا 4000 کلوین است
نورپردازی نامناسب آینه
از رایج ترین اشتباهات در پروژه های مسکونی است . اشتباهات معمولا این چند دسته هستند : 1. قرارگیری فقط یک چراغ بالای آینه 2. قرار دادن یک منبع نوری پشت سر فرد 3. قرارگیری نور نامتقارن فقط یک سمت آینه
نادیده گرفتن کلید و پریز
استفاده از کلید و پریز ناهماهنگ با سبک دکوراسیون میتواند ظاهر یک سرویس بهداشتی لوکس را کاملا تحت تأثیر قرار دهد.
نورپردازی سرویس بهداشتی و حمام چیزی فراتر از روشن کردن یک فضاست . ترکیب صحیح نور عمومی، کاربردی و تأکیدی میتواند محیطی ایمن، کاربردی و چشمنواز ایجاد کند. انتخاب هوشمندانه چراغ سقفی حمام، چراغ توکار سقفی، هالوژن سقفی حمام، قاب هالوژن سقفی برای حمام و همچنین کلید و پریز لوکس نقش تعیینکنندهای در کیفیت نهایی پروژه دارد.
اگر هدف شما خلق فضایی مدرن و حرفهای است، استفاده از چراغهای LED با IP مناسب، نورپردازی اصولی آینه و تجهیزات نورپردازی لوکس، بهترین نتیجه را برای شما به همراه خواهد داشت.
بطور خلاصه هالوژن سقفی LED هفت وات، نور طبیعی 4000 کلوین ، CRI بالاتر از 90 و درجه حفاظت IP65 یکی از استاندارد ترین و حرفه ای ترین انتخاب ها برای نورپردازی حمام و سرویس بهداشتی محسوب میشود . انجام درست طراحی روشنایی جزئیاتی را آشکار میکنند که ممکن بود هرگز دیده نشوند . ترکیب و چینش صحیح هالوژن حمام و باقی تجهیزات نورپردازی سطح معماری محیط را کاملا بالا میبرد . پس نورپردازی حمام و سرویس بهداشتی خود را فقط یک نیاز نبینید و آن را دست کم نگیرید ، آن را بخشی از تجربه روزمره خود بدانید .
سوالات متداول درباره اصول نورپردازی سرویس بهداشتی و حمام
- بهترین رنگ نور برای حمام چیست؟
معمولاً نور طبیعی یا نچرال در محدوده 4000 تا 5000 کلوین بهترین تعادل را میان راحتی بصری و نمایش صحیح رنگها ایجاد میکند.
- آیا هالوژن سقفی برای حمام مناسب است؟
بله ، به شرطی که دارای درجه حفاظت مناسب در برابر رطوبت باشد و در محل صحیح نصب شود.
- قاب هالوژن سقفی برای حمام باید چه ویژگیهایی داشته باشد؟
مقاومت در برابر رطوبت ، کیفیت ساخت و استحکام بالا و هماهنگی با سبک دکوراسیون از مهمترین ویژگی ها هستند.
- حداقل IP مورد نیاز برای چراغ حمام چقدر است؟
در بیشتر نواحی حمام IP44 و در نزدیکی دوش IP65 توصیه میشود .
- نورپردازی آینه سرویس بهداشتی چگونه است؟
نور باید از طرفین یا به صورت یکپارچه دور آینه بتابد، این شکل از تابش نور سایه های صورت را کاهش می دهد و نتیجه بهتری ایجاد میکند.
- چراغ توکار سقفی بهتر است یا چراغ روکار؟
در طراحی های مدرن و جدیدتر معمولا چراغ توکار سقفی به دلیل ظاهر مینیمال ترجیح داده می شود.
- آیا در سرویس بهداشتی هم باید از چراغ ضد رطوبت استفاده کنیم ؟
اگر تهویه خوب انجام شود چراغ های محیط خشک را هم میتوان در سرویس بهداشتی استفاده کرد اما با اینحال استفاده از لامپ ضد رطوبت ایمن تر است
- برای سرویس بهداشتی کوچک چند هالوژن سقفی لازم است؟
بسته به ابعاد فضا متفاوت است اما معمولا استفاده از چند لام هالوژن با فاصله مناسب بهتر از یک چراغ مرکزی است
- کلید و پریز لوکس چه تأثیری در دکوراسیون سرویس بهداشتی دارد؟
این تجهیزات جزئیات طراحی نورپردازی را کامل میکند و حس کیفیت و یکپارچگی بیشتری به فضا می دهد .
- مهمترین اشتباه در نورپردازی حمام چیست؟
اتکا به یک چراغ سقفی به عنوان تنها منبع روشنایی . این پرتکرارترین اشتباه در طراحی روشنایی حمام و سرویس بهداشتی است.
