چرا شناخت متریال مصرفی برق ساختمان مهم است؟
برقکشی ساختمان یکی از مهمترین مراحل اجرای تأسیسات در یک پروژه مسکونی است؛ مرحلهای که کوچکترین اشتباه در آن میتواند هزینههای سنگین، دوبارهکاری و حتی خطرات جدی مانند آتشسوزی را بههمراه داشته باشد. برخلاف تصور بسیاری از افراد، برقکشی فقط نصب تعدادی سیم و لوله نیست، بلکه مجموعهای از متریال مصرفی استاندارد را در بر میگیرد که هرکدام نقش مهمی در ایمنی و کیفیت نهایی پروژه دارند.
در یک پروژه برقکشی اصولی، میزان مصرف متریال کاملاً به نقشه، متراژ، نوع کاربری، محل قرارگیری کلید و پریزها و حتی سبک معماری داخلی بستگی دارد. به همین دلیل، آشنایی با اینکه چه متریالی در برق ساختمان استفاده میشود و هرکدام بهطور متوسط چقدر مصرف دارند باعث میشود:
• هزینههای پروژه را دقیقتر تخمین بزنید
• از خرید اضافی یا کمبود متریال جلوگیری کنید
• پروژه را مطابق استانداردهای نظاممهندسی اجرا کنید
• کیفیت برقکشی بالا برود و نیاز به تعمیرات آینده کاهش یابد
• در مرحله بازسازی یا اجرای خانه جدید، مدیریت بهتری روی بودجه داشته باشید
در بسیاری از ساختمانها، برقکارها متریال را «چشم بسته» و براساس تجربه تخمین میزنند؛ در حالی که برای یک خانه ۸۰ متری، میزان سیم، لوله، قوطی و جعبه تقسیم دقیق و قابل محاسبه است. دانستن این اطلاعات حتی برای صاحبخانه نیز بسیار مهم است؛ چرا که معمولاً قیمت نهایی برقکاری سرجمع و بدون جزئیات اعلام میشود، اما شما با دانستن میزان مصرف واقعی، میتوانید هم بر کیفیت اجرا نظارت کنید و هم جلوی هزینههای اضافی را بگیرید.
در این مقاله، ابتدا تمام متریال مصرفی برق ساختمان را معرفی میکنیم، سپس میزان مصرف استاندارد هرکدام بهازای هر متر زیربنا را بررسی کرده و در ادامه مصرف متریال را برای خانههای ۶۰، ۸۰، ۱۰۰ و ۱۵۰ متری محاسبه میکنیم. این مطلب دقیقترین و کاملترین راهنمایی است که میتواند به افراد عادی، مهندسان ناظر، برقکارها و حتی طراحان داخلی کمک کند تا برآوردی حرفهای و استاندارد از متریال پروژه داشته باشند.
۲. دستهبندی کامل متریال مصرفی برق ساختمان
در برقکشی ساختمان، متریال مختلفی استفاده میشود که هرکدام نقش و کاربرد مشخص دارند. دستهبندی درست متریال نهتنها به تخمین دقیق هزینه کمک میکند، بلکه اجرای کار را ایمنتر و اصولیتر میسازد. در ادامه هر دسته را با جزئیات توضیح میدهم:
۲.۱. سیم و کابل
الف) سیم افشان
• سیم افشان بهدلیل انعطافپذیری بالا برای عبور در مسیرهای پیچیده (مثلاً داخل داکتهای کوچک، خمها، لوله خرطومی) کاربرد زیادی دارد.
• در برق داخلی خانه، معمولاً از سایزهای ۱×۱.۵ (روشنایی)، ۱×۲.۵ (پریز)، ۱×۴ یا ۱×۶ (برای مدارهای قدرتتر مثل سیستم سرمایش) استفاده میشود.
• مزیت افشان: رسانایی مناسب، سهولت نصب و انطباق بهتر با کانالهای باریک.
ب) سیم مفتولی
ش سیم مفتولی (سِولید) قطر ثابت دارد، در مسیرهای ساده و کوتاه یا مکانهایی که خم زیاد ندارند، استفاده میشود.
• برای مدارهایی که بار زیاد ندارند و نیازی به انعطافپذیری زیاد نیست، گزینه اقتصادی خوبی است.
پ) کابل قدرت
ی این کابلها معمولاً چندرشته هستند (مثلاً ۳×۲.۵، ۳×۴) و برای مدارهایی که چند فاز دارند یا جریان زیادی دارند استفاده میشوند (مثلاً کولر گازی، پمپ، سیستم تهویه).
• کابل قدرت باید از نظر عایق قدرت و هادی مناسب انتخاب شود تا از گرم شدن زیاد در مسیرهای طولانی جلوگیری شود.
ت) کابل تلفن، شبکه و آنتن
• کابل تلفن: معمولاً دو رشته (۲×۲) یا بیشتر؛ برای ارتباط تلفنی در ساختمان کاربرد دارد.
ش کابل شبکه: Cat5e، Cat6 یا Cat6a برای سیستم شبکه داخلی (اینترنت، کامپیوتر، دوربینهای تحت شبکه) استفاده میشود.
• کابل آنتن: معمولاً RG6 یا RG59 است که برای سیگنال تلویزیونی بهکار میرود.
۲.۲. لوله و داکت برق
برای محافظت سیم و کابل در برابر آسیب مکانیکی، حرارت یا شرایط ساختمانی، لوله یا داکت استفاده میشود.
الف) لوله خرطومی نسوز
ا لوله خرطومی (corrugated conduit) بسیار انعطافپذیر است و معمولاً در فضاهایی بهکار میرود که مسیر سیمکشی پیچ در پیچ دارد.
• اندازههای متداول: قطر ۱۳، ۱۶، ۲۰، ۲۵ میلیمتر، بسته به تعداد رشته سیم یا کابل در داخل آن.
• «نسوز» به این معناست که در مقاومت حرارتی بالاتری دارد و برای بخشی که احتمال دمای بالا هست (مثلاً نزدیک پانل، جعبه تقسیم) انتخاب مناسبتری است.
ب) لوله PVC برق
• این نوع لوله از جنس PVC (پلی وینیل کلراید) است که ارزان، سبک و مقاوم در برابر خوردگی و رطوبت است.
• برای مسیرهای ثابت و منظم، مثل داخل سقف یا دیوار، بسیار کاربرد دارد.
• در سایزهای مختلف (مثلاً قطر ۱۶، ۲۰، ۲۵) عرضه میشود.
ج) لوله پلیاتیلن سفت
ش PE (پلیاتیلن) مقاومت مکانیکی خوبی دارد و گاهی در مسیرهایی که احتمال فشار مکانیکی (مثلاً در کف) وجود دارد، استفاده میشود.
• همچنین وزن آن کم است و نصب آن راحتتر است.
د) داکت و ترانکینگ
• داکت دیواری: برای عبور سیمها در دیوارهای داخلی وقتی نمیخواهیم سیمها را بصورت توکار اجرا کنیم.
• ترانکینگ: ترانکها پلاستیکی یا فلزی هستند و برای سیستمهایی مثل شبکه، برق روشنایی، پریزها بسیار مناسباند. معمولاً در ساختمانهای اداری یا در پروژههایی که نیاز به سیمکشی قابلدسترسی دارند به کار میرود.
• بست و ساپورت لوله: برای ثابت کردن لولهها در مسیرهای سقفی، دیواری یا کف استفاده میشود.
۲.۳. قوطی و باکسها
برای محل نصب کلید، پریز و همچنین نقاط اتصال سیمها، از قوطی و باکس استفاده میشود:
• قوطی برق گچی: قوطی توکار که داخل گچ دیوار قرار میگیرد و پس از گچکاری روی آن با کلید یا پریز پوشانده میشود.
• قوطی کناف: مخصوص دیوارهای کناف (ساخته شده از تخته گچی) است؛ طراحی آن طوری است که بهراحتی با ساختار کناف همخوانی دارد.
و باکس روکار: وقتی نمیخواهیم سیمکشی در دیوار انجام شود یا مسیر دسترسی سخت است، از باکس روکار استفاده میکنیم؛ این باکسها روی سطح دیوار نصب میشوند.
۲.۴. جعبه تقسیم و اتصالات
این متریال برای مدیریت اتصالات سیمها و تقسیم مدارها ضروری است:
• جعبه تقسیم (junction box): مکانی است که کابلها یا سیمها در آن به هم متصل میشوند یا شاخه میگیرند. جعبه تقسیم میتواند فلزی یا پلاستیکی باشد.
• ترمینال (پلاک ترمینال): برای اتصال منظم سیمها در داخل جعبه تقسیم استفاده میشود تا اتصالات تمیز و ایمن باشند.
• چسب برق (Electrical Tape): برای عایقکردن اتصالات بکار میرود.
م وارنیش حرارتی (Heat Shrink Tubing): لولههای حرارتی که پس از قرار دادن روی سیم یا اتصال، با حرارت جمع میشوند و عایق محکم و ایمن تشکیل میدهند.
• بست کمربندی (Zip Tie): برای بستن و مرتب کردن دستههای سیم داخل جعبه تقسیم، داکت یا لوله استفاده میشود.
۲.۵. متریال مربوط به تابلو برق
تابلو برق (لوکال یا تابلو پراکنده) بخش مرکزی توزیع برق در ساختمان است:
• کلید مینیاتوری (MCB): برای هر مدار (روشنایی، پریز، کولر) یک کلید مینیاتوری مجزا در تابلو قرار میگیرد.
• فیوز محافظ جان (RCD / RCCB): برای حفاظت از افراد در برابر برقگرفتگی استفاده میشود؛ وقتی نشتی به زمین وجود دارد، مدار را قطع میکند.
• کلید محافظ ترکیبی (RCBO): ترکیب فیوز مینیاتوری و محافظ جان در یک واحد — هم حفاظت در برابر اضافه بار دارد و هم حفاظت در برابر نشتی.
• ریل مینیاتوری (DIN Rail): قطعه فلزی که قطعات مدولار تابلو روی آن سوار میشوند.
• باسبار: هادیای که برق را بین کلیدها و ورودیهای تابلو توزیع میکند.
• کابلشو (لوگوش): قطعات متصلکننده کابل به ریل، باسبار یا ترمینال تابلو.
و نوار شمارهگذار: نوارهایی با عدد برای شمارهگذاری مدارها در تابلو، که باعث سازماندهی و خوانایی تابلو میشوند.
۲.۶. تجهیزات ارتباطی و شبکه
در ساختمانهای مدرن، سیمکشی صرفاً برای برق نیست:
• پریز شبکه (LAN Jack): برای اتصال کابل شبکه (مثل Cat6) به کامپیوتر یا سایر دستگاهها.
• پچپنل (Patch Panel): در بعضی ساختمانهای بزرگتر یا لوکس، برای دستهبندی کابلهای شبکه در تابلو جداگانه استفاده میشود.
• ترمینال تلفن: برای سیم تلفن داخل تقسیمبندی تلفنی ساختمان.
• اسپلیتر آنتن / سوئیچ شبکه: در ساختمانهایی که چند واحد دارند، تجهیزات ارتباطی اضافی به کار میروند.
۲.۷. سیستمهای امنیتی و هوشمند
در پروژههای امروزی، بسیاری به برقکشی هوشمند یا امنیتی فکر میکنند:
• کابل دوربین: کابل کواکسیال یا کابل شبکه (PoE) برای دوربینهای مداربسته.
• آداپتور ۱۲ ولت: برای تغذیه دوربین یا سنسورهایی که به ولتاژ پایینتر نیاز دارند.
• ماژولهای رله هوشمند: برای مدیریت کلیدها، لامپها، پردهها، سیستم تهویه بهصورت هوشمند.
• سنسور حرکتی/نور: برای روشنایی هوشمند بر اساس حرکت یا نور محیط.
• کابل آیفون تصویری: در سیستمهای آیفون برای ارتباط ویدیویی بین واحد و درب.
۲.۸. ابزار و یراقآلات مصرفی
برای اجرای پروژه برق، ابزار و یراقاتی وجود دارند که مصرفیاند و مقدارشان به بزرگی پروژه بستگی دارد:
• چسب برق
• نوار تفلون
• وارنیش حرارتی
• بست کمربندی
• پیچ و رولپلاک برای نصب جعبه تقسیم یا تابلو
• گیره لوله / ساپورت
• چسب آکواریوم (در مواقعی که به عایقکردن بخشهای حساس نیاز است)
۲.۹. کلید و پریز
اگرچه کلید و پریز «مصرفی فیزیکی برای عبور سیم» نیستند، اما جزئی جداییناپذیر از متریال برقکشی مسکونی هستند:
• کلید تکپل، دوپل، تبدیل
• کلید دیمر
• پریز ارتدار (سهپین)
• پریز تلفن
• پریز شبکه
• پریز آنتن
• قاب کلید و پریز (پلاستیکی، شیشهای، مدرن، لوکس)
در این بخش، ما کلیه متریال مصرفی رایج در برقکشی ساختمانهای مسکونی را شناسایی کردیم و ارتباط هرکدام را با نوع سیستم برقکشی (روشنایی، پریز، تابلو، هوشمند) توضیح دادیم. این پایهی اصلی است برای بخش بعدی که «مصرف بهازای هر متر» را محاسبه کنیم.
۳. مصرف استاندارد متریال برق ساختمان بهازای هر متر زیربنا
در این بخش، برای اولین بار بهصورت دقیق و بر پایه استانداردهای نظام مهندسی و تجربه برقکارهای حرفهای، مقدار سیم، لوله، قوطی، جعبه تقسیم، کابل و سایر متریال را بهصورت میانگین مصرف بهازای هر متر مربع زیربنا ارائه میکنم.
این بخش یکی از پرکاربردترین بخشهای مقاله خواهد بود و برای برآورد هزینه پروژه عالی است.
۳.۱ مقدار مصرف سیم برق بهازای هر متر زیربنا
مصرف سیم به عواملی مثل تعداد اتاقها، فاصله تابلو تا نقاط برق، تعداد پریزها و نوع نورپردازی وابسته است، اما میانگین استاندارد مصرف در ساختمانهای مسکونی بهصورت زیر است:
الف) سیم افشان ۱.۵×۱ (روشنایی)
• مصرف استاندارد: ۰.۹ تا ۱.۲ متر به ازای هر متر مربع
• دلیل مصرف بالا: نقاط روشنایی، کلیدها، مسیرهای رفت و برگشت.
ب) سیم افشان ۲.۵×۱ (پریزها)
• مصرف استاندارد: ۱.۲ تا ۱.۴ متر به ازای هر متر مربع
• دلیل: هر پریز حداقل نیازمند یک مسیر کامل تا جعبه تقسیم است.
پ) سیم ۴ یا ۶ (لوسترها، کولر گازی، اجاق، پکیج)
• مصرف استاندارد: ۰.۲ تا ۰.۳ متر به ازای هر متر مربع
جمع مصرف کل سیمهای برق ساختمان:
۲.۳ تا ۲.۹ متر سیم به ازای هر متر زیربنا
بنابراین اگر خانه ۸۰ متری باشد: تقریباً ۱۸۵ تا ۲۳۰ متر انواع سیم مصرف میشود.
۳.۲ مصرف لوله برق (خرطومی یا PVC)
مسیر عبور سیمها معمولاً از لولههای ۱۶، ۲۰ یا ۲۵ میلیمتری است.
مصرف استاندارد لوله برق:
۰.۶ تا ۰.۹ متر به ازای هر متر مربع
مثلاً خانه ۱۰۰ متری → حدود ۶۰ تا ۹۰ متر لوله برق نیاز دارد.
۳.۳ تعداد قوطی کلید و پریز بهازای هر متر
تعداد قوطیها تقریباً به نوع نقشه داخلی وابسته است اما استاندارد عمومی:
در هر متر زیربنا:
حدود ۰.۱۸ تا ۰.۲۵ قوطی
بهطور میانگین:
• خانه ۶۰ متری → ۱۲ تا ۱۵ قوطی
• خانه ۸۰ متری → ۱۵ تا ۲۰ قوطی
• خانه ۱۰۰ متری → ۲۰ تا ۲۵ قوطی
• خانه ۱۲۰ متری → ۲۵ تا ۳۰ قوطی
این شامل:
• قوطی کلید
• قوطی پریز
• قوطی شبکه/تلفن/آنتن
میشود.
۳.۴ مصرف جعبه تقسیم
مصرف استاندارد:
به ازای هر ۲۰ تا ۲۵ متر زیربنا → ۱ جعبه تقسیم
بنابراین:
• ۶۰ متری → ۳ عدد
• ۸۰ متری → ۳ تا ۴ عدد
• ۱۰۰ متری → ۴ عدد
• ۱۵۰ متری → ۶ عدد
۳.۵ مصرف کابلهای ضعیف (شبکه، تلفن، آنتن)
این بخش در خانههای مدرن مهم است.
الف) کابل آنتن (RG6)
۰.۱۸ تا ۰.۲۵ متر به ازای هر متر زیربنا
ب) کابل شبکه (Cat6)
۰.۲ تا ۰.۳ متر به ازای هر متر زیربنا
(به شرط داشتن حداقل یک پریز شبکه در اتاقها)
پ) کابل تلفن
۰.۱ تا ۰.۱۵ متر به ازای هر متر زیربنا
۳.۶ مصرف متریال تابلو برق
تابلو برق بهصورت ترکیبی مصرف میشود؛ اما بهصورت استاندارد برای هر خانه:
به ازای هر ۴۰ متر زیربنا → ۱ خط مینیاتوری
پس مثلاً:
• خانه ۸۰ متری → ۲ کلید MCB + ۱ محافظ جان
• ۱۰۰ متری → ۳ MCB + ۱ محافظ جان
• ۱۵۰ متری → ۴ تا ۵ MCB + محافظ جان + کلید کولر گازی
۳.۷ مصرف متریال یدکی و ریزمصرفی
مقدار این متریال بهاندازه سیم نیست اما در هر پروژه باید محاسبه شود:
نوع متریال مصرف استاندارد
چسب برق ۳ تا ۵ عدد برای هر ۱۰۰ متر
بست کمربندی ۳۰ تا ۵۰ عدد برای هر ۱۰۰ متر
وارنیش حرارتی ۲ متر برای هر ۱۰۰ متر
پیچ و رولپلاک ۳۰ تا ۵۰ عدد برای هر پروژه
بست لوله ۸ تا ۱۲ عدد بهازای هر ۱۰ متر لوله
۳.۸ جمعبندی مصرف متریال بهازای هر متر مربع ساختمان
متریال اصلی مصرف بهازای هر متر مربع
سیم ۲.۳ تا ۲.۹ متر
لوله برق ۰.۶ تا ۰.۹ متر
کابل شبکه ۰.۲ تا ۰.۳ متر
کابل آنتن ۰.۱۸ تا ۰.۲۵ متر
تلفن ۰.۱ تا ۰.۱۵ متر
قوطی کلید و پریز ۰.۱۸ تا ۰.۲۵ عدد
جعبه تقسیم ۱ عدد بهازای هر ۲۰–۲۵ متر
کلید مینیاتوری تابلو ۱ عدد بهازای هر ۴۰ متر
خلاصهٔ نهایی (محاسبات)
واحد: متر (برای سیم/لوله/کابل) و عدد (برای قطعات)
۱) خانه ۶۰ متری
• سیم ۱.۵ mm² (روشنایی): ۵۴.۰ — ۷۲.۰ m ⇒ پیشنهاد خرید: ≈ ۶۰–۸۰ m
• سیم ۲.۵ mm² (پریز): ۷۲.۰ — ۸۴.۰ m ⇒ پیشنهاد خرید: ≈ ۸۰–۹۵ m
• سیم ۴/۶ mm² (مصارف سنگین): ۱۲.۰ — ۱۸.۰ m ⇒ پیشنهاد خرید: ≈ ۱۵–۲۰ m
• کل طول سیم (جمع): ۱۳۸.۰ — ۱۷۴.۰ m
• لوله برق (خرطومی / PVC): 36.0 — ۵۴.۰ m ⇒ پیشنهاد خرید: ≈ ۴۰–۶۰ m
• قوطی کلید/پریز (ریال): ۱۰.۸ — ۱۵.۰ عدد ⇒ پیشنهاد خرید: ۱۲ تا ۱۶ عدد (گرد شده)
• جعبه تقسیم: ۳ — ۳ عدد ⇒ پیشنهاد خرید: ۳ عدد
• کابل آنتن (RG6): 10.8 — ۱۵.۰ m
• کابل شبکه (Cat6): 12.0 — ۱۸.۰ m
• کابل تلفن: ۶.۰ — ۹.۰ m
• MCB (کلید مینیاتوری در تابلو): ۳ — ۳ عدد ⇒ پیشنهاد خرید: ۳ عدد + ۱ محافظ جان
• متعلقات مصرفی (حدودی):
o چسب برق: ۳ — ۵ عدد
o بست کمربندی: ۳۰ — ۵۰ عدد
o وارنیش حرارتی: ≈ ۱.۲ m
o پیچ/رولپلاک: ۳۰ — ۵۰ عدد
o بست لوله (کلمپ): پیشنهاد ≈ ۳۰–۴۵ عدد (براساس متراژ لوله)
۲) خانه ۸۰ متری
• سیم ۱.۵ mm²: ۷۲.۰ — ۹۶.۰ m ⇒ خرید پیشنهادی: ≈ ۸۰–۱۰۵ m
• سیم ۲.۵ mm²: ۹۶.۰ — ۱۱۲.۰ m ⇒ خرید پیشنهادی: ≈ ۱۰۵–۱۲۵ m
• سیم ۴/۶ mm²: ۱۶.۰ — ۲۴.۰ m ⇒ خرید پیشنهادی: ≈ ۲۰–۲۶ m
• کل سیم: ۱۸۴.۰ — ۲۳۲.۰ m
• لوله برق: ۴۸.۰ — ۷۲.۰ m ⇒ خرید پیشنهادی: ≈ ۵۵–۸۰ m
• قوطی کلید/پریز: ۱۴.۴ — ۲۰.۰ عدد ⇒ پیشنهاد خرید: ۱۵ تا ۲۱ عدد
• جعبه تقسیم: ۳ — ۴ عدد ⇒ پیشنهاد خرید: ۴ عدد
• کابل آنتن: ۱۴.۴ — ۲۰.۰ m
• کابل شبکه: ۱۶.۰ — ۲۴.۰ m
• کابل تلفن: ۸.۰ — ۱۲.۰ m
• MCB: 2 — ۲ عدد (قاعده ۱ به ازای هر ۴۰ متر) → در عمل پیشنهاد: ۲ تا ۳ عدد + ۱ محافظ جان (برای تفکیک روشنایی/پریز/کولر توصیه میشود ۳ مدار داشته باشید)
• متعلقات مصرفی (حدودی):
o چسب برق: ۳ — ۵ عدد
o بست کمربندی: ۲۴ — ۴۰ عدد
o وارنیش حرارتی: ≈ ۱.۶ m
o پیچ/رولپلاک: ۲۴ — ۴۰ عدد
o بست لوله: ≈ ۴۵–۶۰ عدد
۳) خانه ۱۰۰ متری
• سیم ۱.۵ mm²: ۹۰.۰ — ۱۲۰.۰ m ⇒ خرید پیشنهادی: ≈ ۱۰۰–۱۳۰ m
• سیم ۲.۵ mm²: ۱۲۰.۰ — ۱۴۰.۰ m ⇒ خرید پیشنهادی: ≈ ۱۳۰–۱۵۵ m
• سیم ۴/۶ mm²: ۲۰.۰ — ۳۰.۰ m ⇒ خرید پیشنهادی: ≈ ۲۲–۳۵ m
• کل سیم: ۲۳۰.۰ — ۲۹۰.۰ m
• لوله برق: ۶۰.۰ — ۹۰.۰ m ⇒ خرید پیشنهادی: ≈ ۷۰–۱۰۰ m
• قوطی کلید/پریز: ۱۸.۰ — ۲۵.۰ عدد ⇒ پیشنهاد خرید: ۲۰ تا ۲۷ عدد
• جعبه تقسیم: ۴ — ۵ عدد ⇒ پیشنهاد خرید: ۴ یا ۵ عدد (معمولاً ۴ عدد کفایت میکند ولی در نقشههای پیچیده ۵ بهتر است)
• کابل آنتن: ۱۸.۰ — ۲۵.۰ m
• کابل شبکه: ۲۰.۰ — ۳۰.۰ m
• کابل تلفن: ۱۰.۰ — ۱۵.۰ m
• MCB: 3 — ۳ عدد ⇒ پیشنهاد خرید: ۳ تا ۴ عدد + ۱ محافظ جان
• متعلقات مصرفی (حدودی):
o چسب برق: ۳ — ۵ عدد
o بست کمربندی: ۳۰ — ۵۰ عدد
o وارنیش حرارتی: ≈ ۲.۰ m
o پیچ/رولپلاک: ۳۰ — ۵۰ عدد
o بست لوله: ≈ ۶۰–۹۰ عدد
۴) خانه ۱۵۰ متری
• سیم ۱.۵ mm²: ۱۳۵.۰ — ۱۸۰.۰ m ⇒ خرید پیشنهادی: ≈ ۱۵۰–۲۰۰ m
• سیم ۲.۵ mm²: ۱۸۰.۰ — ۲۱۰.۰ m ⇒ خرید پیشنهادی: ≈ ۱۹۵–۲۴۰ m
• سیم ۴/۶ mm²: ۳۰.۰ — ۴۵.۰ m ⇒ خرید پیشنهادی: ≈ ۳۵–۵۰ m
• کل سیم: ۳۴۵.۰ — ۴۳۵.۰ m
• لوله برق: ۹۰.۰ — ۱۳۵.۰ m ⇒ خرید پیشنهادی: ≈ ۱۰۰–۱۵۰ m
• قوطی کلید/پریز: ۲۷.۰ — ۳۷.۵ عدد ⇒ پیشنهاد خرید: ۲۸ تا ۳۸ عدد
• جعبه تقسیم: ۶ — ۸ عدد ⇒ پیشنهاد خرید: ۶ تا ۸ عدد
• کابل آنتن: ۲۷.۰ — ۳۷.۵ m
• کابل شبکه: ۳۰.۰ — ۴۵.۰ m
• کابل تلفن: ۱۵.۰ — ۲۲.۵ m
• MCB: 4 — ۴ عدد ⇒ پیشنهاد خرید: ۴ تا ۵ عدد + ۱ محافظ جان (و یک کلید جدا برای کولر/آبگرمکن توصیه میشود)
• متعلقات مصرفی (حدودی):
o چسب برق: ۵ — ۸ عدد
o بست کمربندی: ۴۵ — ۷۵ عدد
o وارنیش حرارتی: ≈ ۳.۰ m
o پیچ/رولپلاک: ۴۵ — ۷۵ عدد
o بست لوله: ≈ ۸۰–۱۲۰ عدد
پیشنهاد نهایی (ضریب احتیاط و نکات اجرایی)
ت اضافه خرید (ضمیمه ضایعات): همیشه حداقل ۱۰٪ تا ۱۵٪ به مقادیر فوق اضافه کنید. در پروژههای بزرگتر یا نقشههای پیچیده (بازشوها، نورمخفی، شیرهای هوشمند) گاهی تا ۲۰٪ نیز احتیاط میشود.
مثال: برای یک واحد ۱۰۰ متری با کل سیم ۲۳۰–۲۹۰ متر، سفارش منطقی حدود ۲۵۰–۳۳۰ متر خواهد بود.
۲. قوطیها و جعبه تقسیم: اعداد گرد شده در بالا برای پالایش خرید هستند—در نقشهٔ اجرایی دقیق تعداد قوطیهای هر اتاق (حریم تلویزیون، آشپزخانه، سرویس، بالکن) را مشخص کنید.
ش جنس و استاندارد: همیشه از سیمهای دارای علامت استاندارد و کابلهایی با برند معتبر استفاده کنید — صرفهجوییِ کوتاهمدت در جنس میتواند به هزینههای سنگین بعدی منجر شود.
۴. تفکیک مدارها در تابلو: پیشنهاد میکنم حداقل مدارهای جدا برای: روشنایی، پریزها، کولر(ها)/اجاق، و خط آشپزخانه/پکیج در نظر بگیرید تا مدیریت و عیبیابی آسان شود.
۵. چکلیست قبل از خرید: نقشه برق کامل + لیست تجهیزات روشنایی + تعداد پریزها + تعداد دوربین/آیفون/پریز شبکه را جمعآوری کنید، سپس مقادیر بالا را با آن تطبیق دهید.
تفاوت مصرف متریال در برقکشی سنتی و برقکشی هوشمند
برقکشی هوشمند (Smart Wiring) در مقایسه با برقکشی سنتی، بهدلیل ساختار متفاوتی که برای کنترل تجهیزات روشنایی، سنسورها، شبکه و ارتباطات داخلی دارد، هم در نوع متریال مصرفی و هم در مقدار مصرف تغییرات جدی ایجاد میکند. این تفاوتها گاهی باعث افزایش هزینه و گاهی باعث کاهش مصرف میشود، اما در نهایت هدف اصلی، افزایش قابلیت کنترل، مدیریت انرژی و آیندهپذیری خانه است.
در ادامه، جزئیات هر تفاوت را به صورت بخشبهبخش توضیح میدهیم:
۱) تفاوت در نوع سیمکشی: کم شدن سیمهای قدرت، اضافه شدن سیمهای دیتا
در برقکشی سنتی، بیشتر مصرف مربوط به سیمهای قدرت است:
• ۱.۵ برای روشنایی
• ۲.۵ برای پریزها
• ۴ و ۶ برای تجهیزات پرمصرف
اما در سیستم هوشمند، فلسفه تفاوت میکند:
در برقکشی هوشمند:
۱. سیمهای قدرت کمتر میشود
چون بسیاری از روشناییها و حتی پردههای برقی و فنها، از طریق رلههای هوشمند کنترل میشوند و نیاز به اجرای مسیرهای اضافی تا کلیدها کمتر است.
مثال:
در نورپردازی سنتی، برای سه سناریوی مختلف، سه مسیر سیم نیاز دارید. در هوشمند، یک مسیر قدرت میرود و کنترل، از روی هاب یا رله انجام میشود.
۲. سیمهای دیتا اضافه میشوند
• کابل شبکه Cat6
• BUS Control cable
• کابل KNX یا ModBus
• کابل ارتباطی شیلددار
این کابلها مخصوص تبادل فرمان هستند و جایگزین تعداد زیادی سیم جریان میشوند.
نتیجه:
• مقدار سیم قدرت ۱۰% تا ۳۰% کمتر
• مقدار کابل دیتا ۲۰% تا ۸۰% بیشتر (بسته به نوع سیستم)
۲) تغییر در نوع لولهگذاری
در برقکشی سنتی:
لولهگذاری فقط برای عبور سیمهای ۱.۵ و ۲.۵ انجام میشود.
متراژ مورد نیاز معمولاً ۶۰٪ تا ۹۰٪ متراژ خانه است.
در سیستم هوشمند:
به علت نیاز به مسیرهای خاص برای دیتا:
• لولهگذاری بیشتر و استانداردتر لازم است
• معمولاً از لوله ۲۰ و ۲۵ بیشتر استفاده میشود
• مسیرهای جدا برای “قدرت” و “دیتا” باید ایجاد شود تا نویز ایجاد نشود
• گاهی کانالهای مخصوص برای هاب مرکزی لازم است
نتیجه:
افزایش ۲۰% تا ۴۰% متراژ لوله نسبت به برقکشی سنتی
۳) تفاوت در قوطیها، جعبه تقسیم و باکس مرکزی
سیستم هوشمند ساختار متفاوتی در نصب قطعات دارد.
در برقکشی سنتی:
• قوطیهای کلید متعدد
• جعبه تقسیم در اتاقها
• تعداد زیادی مسیر انشعاب
در سیستم هوشمند:
و تعداد کلیدهای دیواری بسیار کمتر میشود (چون اکثر کنترلها از طریق پنل لمسی، موبایل، تاچپد مرکزی یا سنسورها انجام میشود)
• قوطی کلید کمتر مصرف میشود
• جعبه تقسیم بهجای پراکنده، عمدتاً در باکس اصلی متمرکز میشود
• یک باکس مرکزی بزرگ برای نصب ماژولها، رلهها و کنترلر لازم است
نتیجه:
آیتم سنتی هوشمند
قوطی کلید زیاد ۳۰% تا ۵۰% کمتر
جعبه تقسیم بالا بسیار کمتر
باکس مرکزی ندارد ۱ عدد بزرگ لازم است
۴) اضافه شدن تجهیزات جدید
در برقکشی سنتی تجهیزات اضافی وجود ندارد اما در هوشمند موارد زیر نیاز میشود:
• رلههای هوشمند
• مینی سرور / کنترلر مرکزی
• سنسور حضور
• سنسور نور محیط
• سنسور دما/رطوبت
• کلیدهای هوشمند یا تبلت دیواری
• ماژول پرده برقی
• ماژول کنترل HVAC
• ماژول کنترل RGB نور مخفی
اینها باعث افزایش هزینه و مصرف تجهیزات میشوند، اما در مصرف سیم کاهش ایجاد میکنند.
۵) تفاوت در تابلو برق و MCB
در برقکشی سنتی، تابلو کوچک و معمولی است.
اما در هوشمند:
• تابلو بزرگتر
• نیاز به فضای زیاد برای رلههای هوشمند
• نیاز به سیمبندی بسیار مرتب
• MCBها ممکن است بیشتر یا کمتر شوند (بسته به تفکیک مدارها)
۶) جمعبندی مقدار مصرف متریال (سنتی vs هوشمند)
در قالب یک جدول، تفاوتها را بهطور خلاصه میبینید:
بخش سنتی هوشمند
سیم ۱.۵ و ۲.۵ زیاد ۱۰–۳۰٪ کمتر
سیم ۴ و ۶ برابر برابر
کابل شبکه کم یا صفر ۲۰–۸۰٪ بیشتر
کابل BUS ندارد اضافه میشود
لوله برق متوسط ۲۰–۴۰٪ بیشتر
قوطی کلید زیاد ۳۰–۵۰٪ کمتر
جعبه تقسیم زیاد کمتر
تابلو برق کوچک بزرگ
تجهیزات اضافه ندارد زیاد (رله/سنسور/پنل)
۷) نتیجه نهایی: آیا مصرف متریال در برقکشی هوشمند کمتر است یا بیشتر؟
اگر فقط سیمکشی قدرت را نگاه کنیم:
➜در برقکشی هوشمند کمتر مصرف میشود.
اما اگر کل متریال پروژه را نگاه کنیم:
➜ مصرف و هزینه کلی بیشتر است، چون تجهیزات کنترلی اضافه میشود.
پس سیستم هوشمند بیشتر هزینه میبرد، اما کیفیت، کنترل، مدیریت انرژی و آیندهپذیری خانه را چندین برابر افزایش میدهد.
سوالات متداول (FAQ)
۱. برای برقکشی یک خانه، چه متریالهایی بیشترین مصرف را دارند؟
بیشترین مصرف مربوط به سیمهای برق (۱.۵ و ۲.۵ میلیمتر)، لوله برق، قوطی کلید و پریز، کابلهای شبکه و آنتن و جعبه تقسیم است. در مرحله بعد، متریالهای تکمیلی مانند چسب برق، بست، وارنیش، ترمینال و MCB بهکار میروند.
۲. آیا مقدار مصرف سیم بر اساس متراژ خانه ثابت است؟
خیر. مقدار مصرف به عوامل مختلف بستگی دارد؛ از جمله:
• نقشه داخلی خانه
• تعداد اتاقها
• تعداد پریزها و روشناییها
• وجود نور مخفی، هالوژن سقفی یا چراغهای دیواری
• نوع سیستم (سنتی یا هوشمند)
اما بهطور میانگین، مصرف سیم یک خانه ۱۰۰ متری بین ۲۳۰ تا ۲۹۰ متر است.
۳. آیا در سیستم هوشمند مقدار سیمکشی بیشتر میشود؟
خیر، در واقع سیمهای قدرت کمتر میشود زیرا کنترل از طریق رلههای هوشمند انجام میگیرد. اما مقدار کابل شبکه، BUS و دیتا افزایش پیدا میکند. به همین دلیل، مجموع هزینه متریال در هوشمند بیشتر از سنتی است.
۴. در برقکشی هوشمند تعداد قوطی کلید کمتر میشود؟
بله. چون بسیاری از عملکردها با:
• پنل لمسی
• سنسور حضور
• کنترلر مرکزی
• اپلیکیشن
انجام میشود، تعداد کلیدهای فیزیکی کمتر میشود و در نتیجه مصرف قوطی کلید ۳۰٪ تا ۵۰٪ کاهش پیدا میکند.
۵. چرا لولهگذاری در برقکشی هوشمند بیشتر است؟
زیرا برای جلوگیری از نویز و ایجاد مسیرهای استاندارد:
• مسیر «سیم قدرت» و «کابل دیتا» باید از هم جدا باشند
• کابلهای شبکه و BUS نیاز به مسیر مستقل دارند
• تابلو هوشمند فضای بیشتری میخواهد
بنابراین میزان لولهگذاری ۲۰٪ تا ۴۰٪ بیشتر از برقکشی سنتی میشود.
۶. آیا تعداد جعبه تقسیم در سیستم هوشمند بیشتر میشود؟
خیر.
در هوشمند اکثر مسیرها به سمت باکس مرکزی هدایت میشود و نیاز به جعبه تقسیم پراکنده بسیار کمتر میشود.
در برقکشی سنتی جعبه تقسیمها در هر اتاق یا مسیر وجود دارند.
۷. تفاوت مقدار مصرف سیم ۱.۵ و ۲.۵ در خانههای ۶۰، ۸۰، ۱۰۰ و ۱۵۰ متری چقدر است؟
بهطور متوسط:
• ۶۰ متر: ۱۳۸ تا ۱۷۴ متر سیم
• ۸۰ متر: ۱۸۴ تا ۲۳۲ متر سیم
• ۱۰۰ متر: ۲۳۰ تا ۲۹۰ متر سیم
• ۱۵۰ متر: ۳۴۵ تا ۴۳۵ متر سیم
این مقدار شامل روشنایی + پریز + مسیر کولر/اجاق است.
۸. آیا در برقکشی هوشمند تابلو برق بزرگتر میشود؟ چرا؟
بله.
زیرا در تابلو هوشمند باید موارد زیر نصب شوند:
• رلههای هوشمند
• ترمینالهای ارتباطی
• منبع تغذیه ماژولها
• کنترلر مرکزی
• فیوزهای تفکیک شده برای هر مدار
به همین دلیل تابلو معمولاً ۲ تا ۳ برابر بزرگتر از حالت سنتی است.
۹. آیا کابل شبکه (Cat6) در خانههای معمولی هم لازم است؟
در برقکشی سنتی معمولاً فقط برای اینترنت استفاده میشود. اما در سیستم هوشمند، کابل شبکه برای ارتباط بین تجهیزات ضروری است؛ از جمله:
• پنل دیواری
• دوربین مداربسته
• تاچپنلها
• هاب مرکزی
• سنسورهای هوشمند
به همین دلیل مصرف کابل شبکه در هوشمند بین ۲ تا ۵ برابر بیشتر میشود.
۱۰. آیا برقکشی هوشمند هزینه مواد اولیه بیشتری نسبت به سنتی دارد؟
بله، اما نه به دلیل سیم و لوله؛ بلکه به دلیل:
• ماژولها
• رلهها
• کنترلر مرکزی
• حسگرها
• کلیدهای هوشمند
در مقابل، مصرف سیمهای قدرت کاهش مییابد.
